నరక చతుర్దశి (Naraka Chaturdashi) దీపావళి 5 రోజుల పండుగలో రెండో రోజు — ముఖ్య దీపావళికి ముందు రోజు. 2026లో ఇది శనివారం, నవంబర్ 7 వస్తోంది. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ఈ రోజును చిన్న దీపావళి అని కూడా అంటారు. తైలాభ్యంగన స్నానం, శ్రీ కృష్ణుని ద్వారా నరకాసుర వధ స్మరణ — ఈ రోజు ప్రధాన ఆచారాలు.

తేదీ & తిథి

తేదీశనివారం, నవంబర్ 7, 2026
తిథికార్తీక బహుళ చతుర్దశి
తిథి ప్రారంభంనవంబర్ 7 — తెల్లవారు 1:42 AM (IST)
తిథి ముగింపునవంబర్ 7 — రాత్రి 9:55 PM (IST)

తైలాభ్యంగన స్నానం (Abhyanga Snanam)

నరక చతుర్దశి రోజు తెల్లవారుజామున (సూర్యోదయానికి ముందు) చేసే ప్రత్యేక స్నానమే తైలాభ్యంగన స్నానం. ఈ స్నానం యమ లోక భయాన్ని తొలగిస్తుందని, నరక యాతనల నుండి విముక్తి కలిగిస్తుందని విశ్వాసం.

తైలాభ్యంగన స్నాన విధానం

  1. సమయం: సూర్యోదయానికి ముందు — చంద్ర, నక్షత్ర కాంతిలోనే. 2026 నవంబర్ 7న తెలంగాణ/AP సూర్యోదయం దాదాపు 6:15 AM. స్నానం 4:30 — 5:45 AM మధ్య ఉత్తమం.
  2. సిద్ధత: ఆవు నేయి / నువ్వుల నూనె + కొంచెం పసుపు కలిపి ఒంటికి (తలతో సహా) నెమ్మదిగా పూయండి.
  3. మర్దనం: 5-10 నిమిషాలు మర్దనం — శరీర చర్మం నూనె శోషణ చేయడానికి.
  4. స్నానం: పూర్తి గోరువెచ్చని నీళ్లతో స్నానం. సాధ్యమైతే గంగాజలం కొద్దిగా కలపండి. స్నాన మంత్రం:

    "యమాయ ధర్మరాజాయ మృత్యవే చాంతకాయ చ
    వైవస్వతాయ కాలాయ సర్వభూతక్షయాయ చ॥"

  5. శుచిత్వం: కొత్త / శుభ్రమైన బట్టలు ధరించాలి.

శాస్త్రీయ ప్రయోజనాలు

యమ తర్పణం

తైలాభ్యంగన స్నానం తర్వాత యమ ధర్మరాజుకు తర్పణం ఇస్తారు — నీళ్లు + నువ్వులు + కుశ ఘాస కలిపి సమర్పణ. ఈ ఆచారం దివంగత పూర్వీకులకు శాంతి, యమ ధర్మరాజు అనుగ్రహం కోరడం.

యమ తర్పణ మంత్రాలు

"యమాయ నమః", "ధర్మరాజాయ నమః", "మృత్యవే నమః",
"అన్తకాయ నమః", "వైవస్వతాయ నమః", "కాలాయ నమః",
"సర్వభూత క్షయాయ నమః", "ఔదుంబరాయ నమః",
"దధ్నాయ నమః", "నీలాయ నమః", "పరమేష్ఠినే నమః",
"వృకోదరాయ నమః", "చిత్రాయ నమః", "చిత్రగుప్తాయ నమః॥"

14 యమ నామాలు. ఒక్కో నామానికి ఒక్కో నీటి అర్ఘ్యం సమర్పణ.

శ్రీ కృష్ణ నరకాసుర వధ — సంక్షిప్త కథ

కార్తీక చతుర్దశి రోజే శ్రీ కృష్ణుడు సత్యభామ సహాయంతో ప్రాగ్‌జ్యోతిషపురం వెళ్లి నరకాసురుని వధించాడు. 16,000 మంది బందీ స్త్రీలను విడిపించాడు. ఇంద్రుని తల్లి అదితి కర్ణ కుండలాలు తిరిగి తెచ్చాడు. ద్వారక ప్రజలు ఆ సంతోషంలో మరుసటి రోజు అమావాస్యన దీపోత్సవం చేశారు — ఇదే నేటి దీపావళి.

పూర్తి కథ + ఇతర దీపావళి కథలు: దీపావళి ప్రాముఖ్యత — నరకాసుర + రాముడి కథలు.

చిన్న దీపావళి ఆచారం (తెలుగు ఇళ్లల్లో)

రాత్రి దీపదానం

నరక చతుర్దశి సాయంత్రం యమ ధర్మరాజుకు దక్షిణ దిశలో దీపదానం (యమ దీపం). అకాల మరణం ఇంట్లో ఎవరికి రాకుండా రక్షణ కోరడం. (ధనత్రయోదశి రోజు కూడా ఇదే ఆచారం — రెండు రోజులు దీపం పెట్టే సాంప్రదాయం ఉంది.)

FAQ

Q1. చిన్న దీపావళి, ముఖ్య దీపావళికి తేడా ఏమిటి?

చిన్న దీపావళి (నరక చతుర్దశి) ముఖ్య దీపావళికి ముందు రోజు. తైలాభ్యంగన స్నానం, యమ తర్పణం ప్రధాన ఆచారాలు. ముఖ్య దీపావళి (అమావాస్య) లక్ష్మీ పూజ + దీపోత్సవం రోజు.

Q2. తైలాభ్యంగన స్నానం రోజూ చేస్తారా?

లేదు. ఇది ప్రత్యేకంగా నరక చతుర్దశి రోజే. ఆరోగ్యానికి తైలం వాడడం రోజూ సాధారణ ఆచారం కానీ "నరక లోక భయం తొలగించే" అధ్యాత్మిక ప్రయోజనం ఈ రోజుకే.

Q3. నరక చతుర్దశి రోజు లక్ష్మీ పూజ చేయవచ్చా?

లేదు. లక్ష్మీ పూజ అమావాస్య రోజే (నవంబర్ 8) చేయాలి. చతుర్దశి రోజు యమ-కృష్ణుల కేంద్రంగా ఆచారాలు.

Q4. స్నానం తర్వాత ఏది తినాలి?

సాంప్రదాయికంగా అటుకుల పాయసం, లేదా బెల్లం + కొబ్బరి కలిపిన నైవేద్యం. ఇది శరీరానికి శక్తి + యమ ఆశీర్వాదంగా భావిస్తారు.

సంబంధిత గైడ్‌లు