దీపావళి అనేది ఒక్క రోజు పండుగ కాదు — ఇది ఐదు రోజుల పండుగల శ్రేణి. ధనత్రయోదశి నుండి యమ ద్వితీయ వరకు ప్రతి రోజుకు దాని స్వంత ప్రాముఖ్యత, ఆచారాలు ఉంటాయి. 2026 సంవత్సరం ఈ 5 రోజులు నవంబర్ 6 (శుక్ర) నుండి నవంబర్ 10 (మంగళ) వరకు పడుతున్నాయి.
5 రోజుల పండుగ — ఒక్క చూపులో
| రోజు | తేదీ 2026 | పండుగ | ముఖ్య దేవత |
|---|---|---|---|
| 1 | శుక్ర, నవంబర్ 6 | ధనత్రయోదశి (Dhanteras) | ధన్వంతరి, కుబేర |
| 2 | శని, నవంబర్ 7 | నరక చతుర్దశి (చిన్న దీపావళి) | శ్రీ కృష్ణ, యమ |
| 3 | ఆది, నవంబర్ 8 | లక్ష్మీ పూజ (ముఖ్య దీపావళి) | మహాలక్ష్మి, గణేశ |
| 4 | సోమ, నవంబర్ 9 | బలి ప్రతిపద / గోవర్ధన పూజ | బలి చక్రవర్తి, వామన |
| 5 | మంగళ, నవంబర్ 10 | యమ ద్వితీయ / భాగినీ హస్త | యమ, యమి |
రోజు 1 — ధనత్రయోదశి (Dhanteras)
శుక్రవారం, నవంబర్ 6, 2026 — కార్తీక బహుళ త్రయోదశి.
- పౌరాణికం: సముద్ర మథన సమయంలో ధన్వంతరి (ఆయుర్వేద దైవం) అమృత కలశంతో ఉద్భవించిన రోజు. ధన్వంతరి జయంతి.
- ఆచారం: బంగారం, వెండి, పాత్రలు కొనుగోలు చేయడం అత్యంత శుభప్రదం. కుబేర పూజ.
- సాయంత్రం: యమ దీపదానం — ఇంటి దక్షిణ ద్వారం వైపు యమధర్మరాజుకు దీపం పెట్టి అకాల మరణం నుండి రక్షణ కోరడం.
బంగారం కొనుగోలు ముహూర్తాలు సిటీ వారీగా: ధనత్రయోదశి 2026 — బంగారం ముహూర్తం పూర్తి గైడ్.
రోజు 2 — నరక చతుర్దశి / చిన్న దీపావళి
శనివారం, నవంబర్ 7, 2026 — కార్తీక బహుళ చతుర్దశి.
- పౌరాణికం: శ్రీ కృష్ణుడు భూదేవి-సత్యభామల సహాయంతో నరకాసురుని వధించిన రోజు. 16,000 మంది బందీ స్త్రీలను విడిపించాడు.
- ఆచారం: తైలాభ్యంగన స్నానం — తెల్లవారుజామున (సూర్యోదయానికి ముందు) నువ్వుల నూనె ఒంటికి రాసుకుని వేడి నీళ్లతో స్నానం. ఈ స్నానం యమ లోకం నుండి విముక్తి కలిగిస్తుందని విశ్వాసం.
- ఇంట్లో: చిన్న దీపావళి ఆచారం — తక్కువ స్థాయిలో దీపాలు, పిండివంటలు.
రోజు 3 — లక్ష్మీ పూజ (ముఖ్య దీపావళి)
ఆదివారం, నవంబర్ 8, 2026 — కార్తీక అమావాస్య. ఇదే అసలు దీపావళి.
- పౌరాణికం: శ్రీరాముడు 14 సంవత్సరాల వనవాసం తర్వాత అయోధ్యకు తిరిగి వచ్చిన రోజు; మహాలక్ష్మి క్షీరసాగర మథనం నుండి ఉద్భవించిన రోజు.
- ఆచారం: సాయంత్రం లక్ష్మీ-గణేశ-కుబేర పూజ (ప్రదోష కాలంలో); ఇంటిలో అన్ని దిక్కులలో దీపాలు; ముగ్గులు; కొత్త బట్టలు; పిండివంటలు; సాయంత్రం క్రాకర్స్.
- ముహూర్తం: సాయంత్రం 5:30 — 8:15 PM. వివరంగా: సిటీ వారీ లక్ష్మీ పూజ ముహూర్తాలు.
రోజు 4 — బలి ప్రతిపద / గోవర్ధన పూజ
సోమవారం, నవంబర్ 9, 2026 — కార్తీక శుక్ల పాడ్యమి.
- పౌరాణికం: విష్ణువు వామన అవతారంలో బలి చక్రవర్తి దగ్గర మూడడుగుల భూమి అడిగి, బలి త్యాగాన్ని గుర్తుచేసే రోజు. ఉత్తర భారతదేశంలో గోవర్ధన పూజ — శ్రీ కృష్ణుడు గోవర్ధన పర్వతం ఎత్తి బృందావనాన్ని ఇంద్ర వర్షం నుండి కాపాడిన కథ.
- తెలుగు రాష్ట్రాల్లో: కార్తీక మాస ప్రారంభ ప్రాధాన్యత. కార్తీక దీపారాధన ఇక్కడే మొదలవుతుంది.
- ఆచారం: ఆవు పూజ, గోవులు పీపలు అలంకరించడం, అన్నకూట (వివిధ వంటకాల ప్రసాదం).
రోజు 5 — యమ ద్వితీయ / భాగినీ హస్త భోజనం
మంగళవారం, నవంబర్ 10, 2026 — కార్తీక శుక్ల ద్వితీయ.
- పౌరాణికం: యమధర్మరాజు తన సోదరి యమి ఇంటికి వచ్చి ఆరతి, భోజనం స్వీకరించిన రోజు. యమి శాపం: "ఈ రోజు సోదరి ఇంట్లో భోజనం చేసే సోదరుడికి యమ యాతనలు ఉండవు."
- ఆచారం: సోదరి తన సోదరుని ఇంటికి పిలిచి హస్త (చేతి) స్పర్శతో ఆరతి ఇచ్చి, నుదిటిన తిలకం పెట్టి, విశేషంగా భోజనం పెడుతుంది. సోదరుడు బహుమతి ఇస్తాడు.
- పేరు తేడాలు: ఉత్తర భారతంలో "భాయ్ దూజ్", తెలుగులో "భాగినీ హస్త భోజనం".
పూర్తి కథ + ఆచార విధానం: భాగినీ హస్త భోజనం 2026.
FAQ
Q1. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో 5 రోజులూ పాటిస్తారా?
ధనత్రయోదశి, నరక చతుర్దశి, లక్ష్మీ పూజ, భాగినీ హస్త — ఈ నాలుగు తెలుగు ఇళ్లల్లో విస్తృతంగా పాటిస్తారు. బలి ప్రతిపద / గోవర్ధన పూజ ఉత్తర భారతంలో ప్రముఖం; తెలుగు ప్రాంతంలో కార్తీక మాస ప్రారంభంగా పాటిస్తారు.
Q2. ధనత్రయోదశి రోజు ఏమి కొనాలి?
బంగారం, వెండి (నాణేలు లేదా నగలు), స్టీల్/రాగి/ఇత్తడి పాత్రలు. చీపురు కొనుగోలు కూడా శుభంగా భావిస్తారు (లక్ష్మీ ప్రాకటనకు).
Q3. నరక చతుర్దశి స్నానం ఎంత ముఖ్యం?
సూర్యోదయానికి ముందు చేయాల్సిన తైలాభ్యంగన స్నానం యమ లోక భయాన్ని తొలగిస్తుందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఈ స్నానం పూర్తి అయ్యాకే లక్ష్మీ పూజ సాయంత్రం చేస్తారు.
Q4. భాగినీ హస్త రోజు సోదరి దగ్గర భోజనం తప్పనిసరిగా చేయాలా?
సాంప్రదాయికంగా అవును. సోదరి ఇంటికి వెళ్లి, ఆరతి తీసుకుని, తలపై తిలకం ధరించి, సోదరి చేత్తో వడ్డించిన భోజనం చేయడం యమ యాతనల నుండి విముక్తికి దారితీస్తుందని విశ్వాసం.
వ్యాఖ్యలు (0)
ఇంకా వ్యాఖ్యలు లేవు. మొదటి వ్యాఖ్య మీదే!