"వినాయకుడికి ఏనుగు తల ఎందుకు వచ్చింది?" — తెలుగు పిల్లలు అమ్మనీ నాన్ననీ తరచుగా అడిగే ప్రశ్న. ఇందులో రెండు పురాణ కథలు ఉన్నాయి: (1) పార్వతీదేవి సృష్టి + శివుని తప్పు, (2) శ్యామంతక మణి ఆరోపణ — చవితి రోజు చంద్రుణ్ణి ఎందుకు చూడకూడదు. ఈ పేజీలో రెండూ ఉన్నాయి.

మొదటి కథ — పార్వతి సృష్టి + ఏనుగు తల

1. పార్వతి తనకు తాను బాలుడిని సృష్టించడం

పూర్వం — హిమవంతుని కుమార్తె పార్వతీదేవి శివుని భార్య. ఒకరోజు ఆమె స్నానానికి బయలుదేరడానికి ముందు — తనకు తాను నలుగు పిండితో ఒక బాలుడిని సృష్టించింది. ఆ బాలుడికి జీవం పోశి, ద్వారం వద్ద కాపలాగా ఉంచి, "నేను అనుమతించే వరకు ఎవరినీ లోపలికి రానివ్వరాదు" అని ఆదేశించి స్నానానికి వెళ్ళింది.

2. శివుడు తిరిగి వచ్చి అడ్డుకోబడడం

శివుడు తపస్సు పూర్తి చేసుకుని తిరిగి వచ్చి — తన నివాసంలోకి వెళ్ళబోతే ఆ బాలుడు అడ్డుకున్నాడు. శివుడు ఆశ్చర్యంతో: "ఎవరు నీవు?". బాలుడు: "నేను పార్వతి కుమారుడిని. తల్లి ఆదేశం — ఎవరినీ లోపలికి రానివ్వరాదు".

శివుడు: "నేను శివుడిని, నీ తండ్రిని. ద్వారం విడిచి పెట్టు". బాలుడు: "తల్లి ఆదేశం మాత్రమే నాకు. మీరు ఎవరయినా సరే — లోపలికి రాకూడదు".

3. తప్పు + పశ్చాత్తాపం

శివుడు కోపంతో తల ఛేదించాడు. తరువాత పార్వతి బయటకు వచ్చి తన కుమారుడిని శవంగా చూసి దుఃఖ-సముద్రంలో మునిగింది. "నీవే నా బిడ్డని హత్య చేశావు!" అని ఆరోపించింది.

శివుడు తన తప్పును గ్రహించి — శివగణాలని ఆదేశించాడు: "ఉత్తర దిశగా తలతో మొదటగా కనిపించిన ప్రాణి తల తెచ్చి అతికించండి".

4. ఏనుగు తల + గణాల అధిపతి వరం

శివగణాలు ఏనుగు తల తీసుకువచ్చారు. శివుడు ఆ తల అతికించి ప్రాణం పోశాడు; బాలుడు పునర్జన్మ పొందాడు. శివుడు ఆశీర్వదించాడు:

"నీవే గణాల అధిపతి (గణేశుడు). ఏ కార్యానికీ ముందుగా నీ పూజ చేసిన తరువాతే ఇతర దేవతలని పూజించాలి. విఘ్నాధిపతిగా ఉండగలవు — విఘ్నాలని తొలగించేవాడిగా; విఘ్నాలని ఏర్పరిచేవాడిగానూ. విద్యా-సంపదల అధిపతిగా ఉండగలవు."

అందుకే ప్రతి హిందూ ఇంట్లో — శుభకార్యానికి ముందు మొదట గణేశుని పూజ.

రెండవ కథ — శ్యామంతక మణి + చంద్ర-నిషిద్ధం

1. చంద్రుని అపహాస్యం

ఒకరోజు — గణేశుడు ఉండ్రాళ్లు + కుడుములు తినేసి, పూర్తిగా నిండిన పొట్టతో — తన మూషికంపై ఎక్కి తిరిగి వెళుతున్నాడు. చంద్రుడు ఆకాశంలో ఉండి — గణేశుని ఏనుగు తల + పెద్ద పొట్ట + చిన్న మూషికం కలయికని చూసి పగలబడి నవ్వాడు.

2. గణేశుని శాపం

గణేశుడు కోపంతో శపించాడు: "నీవు ఎవరికీ కనిపించకూడదు. ఎవరైనా నిన్ను చూస్తే — వారు అనవసరమైన అపవాదానికి గురవుతారు".

చంద్రుడు భయపడి + కరుణ-భిక్ష చేయడంతో — గణేశుడు శాపాన్ని కొంత తగ్గించాడు: "ఈ నిషేధం భాద్రపద శుక్ల చతుర్థి (వినాయక చవితి) రోజు మాత్రమే అమలవుతుంది".

3. శ్రీకృష్ణుని శ్యామంతక మణి ఆరోపణ

ద్వాపర యుగంలో — శ్రీకృష్ణుడు ఒక చవితి రోజు పొరపాటున చంద్రుణ్ణి చూశాడు. వెంటనే — యాదవ రాజు సత్రాజిత్తుకి చెందిన శ్యామంతక మణిని తానే దొంగిలించాడని ఆరోపణ వచ్చింది.

శ్రీకృష్ణుడు ఆ ఆరోపణ తొలగించడానికి — అరణ్యం వెళ్లి, మణిని తీసుకుని పారిపోతున్న జాంబవంతుడితో 28 రోజులు పోరాడి, మణి తిరిగి తెచ్చి, తన నిర్దోషత్వం నిరూపించుకున్నాడు. తర్వాత నారదుడి ద్వారా చంద్ర-నిషిద్ధం కథ తెలుసుకొని — తప్పనిసరిగా చూస్తే పఠించాల్సిన శ్లోకం:

"సింహః ప్రసేనమవధీత్, సింహో జాంబవతా హతః |
సుకుమారక మారోదీః తవ హ్యేష స్యమంతకః ॥"

తర్జుమ: "సింహం ప్రసేనుని చంపింది; ఆ సింహాన్ని జాంబవంతుడు చంపాడు; బాలకా, ఏడవకు — శ్యామంతక మణి నీదే". ఈ శ్లోకాన్ని 3 సార్లు పఠిస్తే — చంద్ర-అపవాదం తొలగుతుందనేది భక్తి-విశ్వాసం.

ఈ కథలు ఎందుకు ముఖ్యం?

FAQ

పార్వతి బాలుడిని ఎలా సృష్టించింది?

తన శరీరానికి పెట్టుకున్న నలుగు పిండి (స్నాన పదార్థం) నుండి ఒక బాలుడిని తీర్చిదిద్ది, తన దివ్య శక్తితో జీవం పోశింది.

శివుడు బాలుడిని ఎందుకు చంపాడు?

బాలుడు తనకు తెలియని, తన నివాసం లోపలికి అడ్డుకోవడంతో — శివుడు అది అన్యాయం అని కోపంతో చర్య తీసుకున్నాడు. తర్వాత తప్పును గ్రహించి పశ్చాత్తాపపడ్డాడు.

ఏనుగు తల ఎందుకు?

శివగణాలు ఉత్తర దిశగా వెళ్లగా — తలతో పడుకొని ఉన్న మొదటి ప్రాణి ఏనుగు. శివుడు "ఆ తలే తీసుకురండి" అని ఆదేశం ఇచ్చాడు.

చవితి రోజు చంద్రుణ్ణి ఎందుకు చూడకూడదు?

గణేశుడి శాపం వల్ల — చవితి రోజు చంద్ర దర్శనం వల్ల అనవసరమైన అపవాదానికి గురవుతారు. శ్రీకృష్ణుడికే శ్యామంతక మణి దొంగతనం ఆరోపణ వచ్చింది.

తెలిసీ తెలియక చూస్తే ఏం చేయాలి?

"సింహః ప్రసేనమవధీత్…" శ్లోకం 3 సార్లు పఠించాలి.

తర్వాత చదవండి

మరిన్ని పురాణ కథలు + భక్తి కంటెంట్ కోసం tvaartha.com ఫాలో అవ్వండి.

మూలాలు: శ్రీమద్భాగవతం, శివ పురాణం, విష్ణు పురాణం (శ్యామంతక మణి కథ — ద్వాపర యుగం).